Bugün, 28 Mayıs 2020 Perşembe



Dr. Suphi Toprak


KÜRESEL ISINMAYI BİR DE BENDEN DİNLEYİN – 2

Dünyamızın ısındığını önce “ozon deliği” tanımı üzerinden duyduk.


Dünyamızın ısındığını önce “ozon deliği” tanımı üzerinden duyduk. Anlatım çoğumuzun kafasında atmosferde bir delik açıldığı oradan ısının içeri girdiği gibi algı yarattı.

Ardından “küresel ısınma “ tanımı yaygınlaştı. Bu tanım esas olarak dünyamızın küre olduğundan yola çıkarak tüm dünyanın ısınmasını anlatan bir tanım. Yani basitçe bir bütün olarak dünyanın ısınması demekti.

“Sera gazları” terimi altında turfanda sebze meyve yetiştirdiğimiz bildiğimiz seralardan geliyor. Bir kapalı alan yapıyoruz, bu kapalı alanda ısı hapsoluyor dışarı daha az kaçıyor ve seramız daha güzel ısınıyor. İşte bu ısınmaya “ sera etkisi “ deniyor. Dünyamızı çevreleyen havadaki bazı gazlar işte bu sera etkisini yapıyor ve dünyadan geri dönen bazı güneş ışınlarının dışarı kaçmalarını engelliyor. Bu yüzden bu dünyamız ısınıyor. Bu etkiyi yaratan gazlara sera gazları deniyor.

Sera gazları nelerdir? En başta karbondioksit, metan, kloroflorokarbonlar, azot protoksit, ve dünyaya yakın yerlerdeki ozondur. Hani ozon tabakasında delik vardı? Delindiği söylenen ozon stratosfer denilen dünyaya daha uzak bir katmandaki ozondur ve tüm ozonun % 90 ı o uzak tabakadadır. Stratosferdeki ozonun dünyayı güneş ışınlarından koruduğu bilinmektedir.

Artık kafanızda şekillenmeye başladığını zannediyorum. Dünya güneşten gelen güneş ışınlarının bir kısmını alıp ısı alıyor ama güneş ışığının önemli bir kısmını da geri yansıtıp aşırı ısınmadan kendini koruyormuş bu zamana kadar. Biz insanlar son 150 yılda yaptıklarımızla bu dengeyi bozup dünyamızın ısınmasına yol açmaktayız. Bunun sonucunda da dünyamız ısınmaya ve iklimler değişmeye başladı.

Burada devreye “ fosil yakıtlar” diye bir tanım giriyor. Fosil kayaların arasında sıkışıp kalmış canlı kalıntısı demek. Fosil yakıtlar zamanında ormanların dünyanın katmanları arasında sıkışıp kalmaları ile milyonlarca yıl önce oluşmuş yakıtlar. Bunlar nelerdir? Kömür, petrol ve doğalgaz hepsi birer fosil yakıttır. İşte bunların yakılması ile yüksek oranda karbondioksit salındığı bunun da sera etkisi ile dünyayı ısıttığı düşünülüyor.   Dünyanın ısınması “iklim değişikliğine” yol açıyor. Deniz seviyesi yükseliyor, çöller artıyor, sıcak dalgaları oluşuyor, garip yağışlar ortaya çıkıyor.

 

Dünyanın ısınmasının ana sebebinin insanlar olduğu açık. İnsanların dünyamızın ısı dengesini bozan etkileri içinde en önemlisinin karbondioksit, metan ve azot protoksit gibi sera gazlarının aşırı üretimi olduğunu düşünülüyor. Karbondioksit oksijen kullanılarak yapılan yanmalar sonucunda ortaya çıkıyor. İnsan ve benzeri canlılar solunum ile oksijen alır karbondioksit verirler. Metan doğal gazın ana maddesidir. Hem canlıların mikroplarla bozulması ile hem de hem de canlılarla hiç ilgisi olmadan oluşabilir.

Sera gazları dışında dünyanın ısınmasına katkıda bulunan insan eserleri (!) ormanların yıkımı, betonlaşma, insanları beslemek için aşırı derecede artan çiftlik hayvanı nüfusudur.

Bilim insanları fosil yakıt kullanımını durdurup yerine rüzgâr, su, güneş gibi kaynaklardan elde edilen enerji kaynakları kullanarak dünyamızın ısınmasının durdurulabileceğine inanıyorlar. Peki, bunlar yeterli olacak mı?

Sera gazı üretimi tamamen durdurulsa bile şu ana kadar salınan gazların dünyayı ısıtma etkilerinin bin yıl daha süreceği hesaplanıyor.  İnsanoğlunun dünyadaki yarattığı yıkımın büyüklüğüne bakın.