Bugün, 28 Mayıs 2020 Perşembe



Dr. Suphi Toprak


KÜRESEL ISINMAYI BİR DE BENDEN DİNLEYİN -6

Geçen hafta dünyamıza insanoğlunun etkilerini sıralamaya başlamıştım. Bu hafta devam ediyorum.


 

Geçen hafta dünyamıza insanoğlunun etkilerini sıralamaya başlamıştım. Bu hafta devam ediyorum.

  1. Etrafı işgal eden türlerin yayılması: Dünyayı saran evcil ve besi hayvanları ve bizim çoğaltarak ürettiğimiz bitkiler diğer bazı türlerin yok olmasına yok açmıştır. Örneğin evcil köpekler kurtların yok olmasını sağlamıştır. Şimdi de birçok bölgenin doğasında bulunmayan bazı türler o bölgeleri işgal etmektedir. Örnek vermem gerekirse akvaryumlarımızı yeşillendirmek için çoğalttığımız bir deniz yosunu Akdeniz’i nerede ise tamamen işgal etmek üzeredir.
  2. Enerji elde etmek için yaptığımız yıkım. Ülkemizde yaygın olmayan biyodizel kullanımı karbondioksit ve parçacık salınımını azaltsa da geniş tarım alanları açılmasına yol açmaktadır. Kömür kullanımı havaya saldığı zehirli gazlar ile havayı zehirlemektedir. Ayrıca kömür dumanı geçtiğimiz on yıllarda yarattığı karanlık ile dünya ısısının azalmasına yol açmıştır. Ancak artık süreç tersine işlemektedir, yani kömür kullanımı ile çıkan gazlar sera etkisi yapmaktadır. Elektrik üretim ve petrol arıtma tesisleri her durumda çevreye zarar vermektedir. Nükleer tesisler insan yaşamı için büyük tehdit oluşturmaktadır. Doğalgaz kullanımı da petrol ile aynı olumsuz etkilere sahiptir. Barajlar balıkların yaşamını bozmakta ve nehir akışlarına zarar vermektedir. Rüzgâr santralleri kuşların ölümüne yol açabilmekte, bazı tarım alanlarının kullanılamaz hale gelmesine yol açmaktadır.
  3. Işık kirliliği: Dünyamız artık uzaydan kolayca görülebilecek aydınlatılmış yerleşim birimlerine sahiptir. Bu bazı avcı türlerin daha kolay av yapmasına izin vermekte, tüm canlıların hormon, göç ve yer bulma alışkanlıklarını değiştirmektedir. Örnek vermem gerekirse yumurtadan çıkan caretta kaplumbağaları deniz yerine sahildeki evlere gitmekte ve orada ölmektedirler.
  4. Sigara içilmesi: Hem üretimi hem de içilmesi sırasında dünya kirlenmektedir. İnsanların sadece sigara içmesinin zararı İsrail veya Peru büyüklüğündeki bir ülkenin ürettiği bütün kirliliğe eşittir.
  5. Tüketim malzemeleri: Temizlik maddeleri, deri, boyalar, kâğıt, plastikler, tarım ilaçları, kişisel bakım ürünlerinin hem üretimi hem de tüketilmesi çevreyi kirletmektedir. Örneğin 2050 yılında dünya denizlerinde balıktan çok plastik olacağı öngörülmektedir. Tarım ilaçları kullanıldığı yer dışında birçok yere dağılmakta ve toprağımızı suyumuzu havamızı zehirlemektedir.
  6. Madencilik: Madencilik toprağın yıpranmasına, büyük delikler açılmasına, doğal çeşitliliğin azalmasına, hem yüzey hem de yer altı sularının zehirli maddeler ile kirlenmesine yol açılmaktadır.
  7. Taşımacılık: Kara taşıtları çoğunlukla petrol kullanımı yoluyla, yollar doğayı bozup ses ışık kirlenmesi ve doğal yapı bozulması yoluyla, havacılık motorlardan çıkan ses ve kirli gazlarla, denizcilik havayı kirletmesine ek olarak denizleri de kirletmesi ile çevreye, dünyamıza zarar vermektedir.  
  8. Askeri eylemler savaş olsun olmasın her daim dünyamızı kirletmektedir.

İnsanlar bu yukarındaki ana başlıklar dışında birçok başka etki ile dünyamızı yok etmektedir. Dünya çölleşmekte, topraklarımız ve sularımız yapısını kaybetmekte, mercan adacıkları yok olmakta, kirli atık sular her tarafı sarmakta, okyanus suları asitleşmektedir. Dünyamızın ısınması tüm bu yıkımlardan hem birisi hem de bütün bu yıkımın hepsinin sonucudur. Yani sadece atmosfere salınan bazı gazları engellemekle dünyamızın ısınmasının önü alınabilecek gibi değildir.

Haftaya bazı çözüm önerileri getirmeye çalışacağım. Belki bunlar da çok işe yaramayacak ama yine de kötü gidişi yavaşlatabilecektir.